Chaams Hoenderhof De Baronie

Het Chaams hoen, een oud Nederlands nuthoenderras van cultuur historische waarde.

Het Chaams hoen is een statig landhoen met een brede diepe borst. Het hoen heeft een enkele kam, rood van kleur, oranje ogen en leiblauwe benen. Het ras komt voor in de kleurslagen zilver-en goudbandpel. De gesloten zwarte banden (pellen) behoren even breed te zijn als de grondkleur zilver (= witte kleur) of goud (= bruine kleur). Het Chaams hoen, plaatselijk “Chaamse kiep” genoemd, werd eeuwenlang als nuthoen ten zuiden van Breda op veel boerenerven gehouden. Vanwege hun bijzonder goede leg werden de hennen “eierschijters” genoemd. De eieren zijn groot en wit van kleur. De hanen werden gecastreerd, afgemest en onder de naam “Bredasche kapoenen” verhandeld. Maurits, Prins van Oranjen, Heer van Breda (1567-1625) roemde deze kapoenen zo, dat hij de plaatsen Chaam, Rijsbergen en Zundert “zyne Bra¬bantsche Tempe” pleegde te noemen. Vanaf 1857 had de firma Bertram te Breda een gerenommeerde kapoenen mesterij en slachterij. Het Chaams hoen was in die tijd zo befaamd dat het regelmatig op de koninklijke menukaart stond. In 1881 bestelde koning Willem III bij de firma Bertram zelfs een grote foktoom Chaamse hoenders voor op paleis ’t Loo. In de 20-ste eeuw raakte het Chaams hoen in de vergetelheid en werd rond de eeuwwisseling zelfs met uitsterven bedreigd. Op 29 november 2001 is de Chaamse Hoender Club opgericht met als doel het in stand houden en promoten van dit zo fraaie hoenderras.

De raskenmerken
Het Chaams hoen is een statig hoen met een brede diepe borst. Het hoen heeft een opstaande enkele rode kam. De ogen zijn oranje en de poten leiblauw. De staart wordt halfhoog gedra¬gen. De eieren zijn behoorlijk groot en wit van kleur. Het Chaams hoen komt voor in de kleurslagen zilver zwart geband en goud zwart geband. De zwarte banden (of pellen) behoren even breed te zijn als de banden (grondkleur) zilver of goud. De hals, en bij de haan ook de schouders en zadel¬behang, is zuiver zilver of goud.

Het fokprogramma
De afgelopen decennia heeft het Chaams Hoen een schimmig bestaan geleid. Toch bleven geruchten de kop opsteken dat ze nog ergens gezien waren. Toen eind 2000 gericht werd gezocht naar overgebleven Chaamse hoenders bleek dat er in Chaam en de verre omgeving bijna geen zuivere Chaamse hoenders meer te vinden waren. Inmiddels is er een geregistreerd fokprogramma opgezet voor dit ras.

Erkend
Door strenge selectie is het Chaams hoen weer teruggefokt in goede kwaliteit. Het Chaams hoen werd in 2006 opnieuw officieel erkend door de Nederlandse bond voor hoenders, dwerghoenders, sier- en water vogels, ofwel de NHDB.

Slow Food Presidia
Slow Food is een internationale beweging die zich inzet voor het behoud van smaak en het recht op genieten van eerlijk eten en drinken. Zij is opgericht in Italië in 1986. In 2005 is samen met Slow Food een zogeheten Presidum opgericht. Het Presidium van de Chaamse Pel bouwt voort op een lange traditie van vleeshoenderhouderij in Brabant en streeft er naar de kwaliteit van vroeger te evenaren. Het Presidium wordt gecoördineerd door de stichting “Vrienden van de Chaamse Pel”. Zij houdt toezicht op de naleving van productie-eisen en zet zich in voor de promotie en afzet van de hoenders als authentiek, kleinschalig geproduceerd kwaliteitsproduct uit de streek. De Stichting beheert het collectieve handelsmerk “Chaamse Pel” en geeft dit in licentie aan primaire producenten zolang zij de eisen naleven. Ook geeft zij de genummerde pootringen uit.
De Stichting Zeldzame Huisdierenrassen vindt dat het Chaamse hoen tot ons cultureel erfgoed behoort en heeft Chaams hoenderhof de Baronie als officieeel SZH fokcentrum erkend.

Stichting Zeldzame Huisdierrassen, het behouden waard!
De stichting is opgericht in 1976 omdat de variatie onder de landbouwhuisdieren in Nederland verminderde en diverse oorspronkelijk gebruikte rassen dreigden uit te sterven. De SZH richt zich op behoud van diversiteit onder (landbouw)huisdieren en met name op het in stand houden van traditionele Nederlandse rassen.
Oude huisdierrassen, die de basis vormden voor de moderne rassen, zijn kleine populaties geworden of worden zelfs met uitsterven bedreigd. Zij kunnen het niet meer opnemen tegen de moderne hoogproductieve rassen, ze zijn zeldzaam geworden. Met deze doelstelling werd in 1976 de ‘Stichting Zeldzame Huisdierrassen’ opgericht. Oude rassen zijn het resultaat van fokkerskunst uit het verleden en hebben een aparte cultuurhistorische waarde. Zij vormen een bron van biologische verscheidenheid en laten zien welke variatie aan rassen onze voorouders met gerichte selectie en fokkerij hebben bereikt. Ze hebben een recreatieve waarde want ze vertonen een rijke variatie aan vormen en kleuren.

Missie
SZH stimuleert contacten tussen fokkers, assisteerd bij het opzetten van fokkerijorganisaties en stamboeken, helpt bij het definiëren van fokdoelen en adviseert over de meest gewenste paringscombinaties. Fokkers die hun ras bijzonder actief willen promoten en een voorbeeld kunnen en willen zijn voor andere fokkers, kunnen het predicaat “Erkend Fokcentrum” verkrijgen. Er zijn Fokcentra verspreid over heel Nederland.
De Stichting Zeldzame Huisdierrassen geeft het tijdschrift Zeldzaam Huisdier uit. Het wordt vier keer per jaar onder de begunstigers verspreid.